मन्दीतर्फ अग्रसर चिनियॅा अर्थतन्त्र, यस्ता छन् चुनौतीका चाङ
बेइजिङ । चीनको अर्थतन्त्र पर्याप्त मन्दीतर्फ अग्रसर छ, देशले युवा बेरोजगारीको दरमा उल्लेखनीय वृद्धिको अनुभव गरिरहेको छ।
वाशिंगटन पोस्टको रिपोर्ट अनुसार, चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्यूरो (एनबीएस) ले गत हप्ता देशको लागि बेरोजगारी तथ्याङ्कहरू जारी गर्न रोक्ने आफ्नो मनसाय घोषणा गर्यो। यो निर्णय युवा बेरोजगारी दर, जुनमा २१.३ प्रतिशतको सबै समयको उच्चमा १६ देखि २४ वर्ष उमेरका व्यक्तिहरूलाई समेटेर आयो। यो घोषणाले चिनियाँ अर्थतन्त्र गम्भीर चुनौतीहरूसँग जुधिरहेको प्रमाणको रूपमा काम गर्दछ। तीन वर्षअघि सरकारले आफ्नो कठोर ‘शून्य कोभिड’ नीतिहरू रद्द गरेपछि अर्थतन्त्र पुन: उचाल्न असफल भएको छ। त्यहाँ संकेतहरू छन् कि बेइजिङले जानाजानी वास्तविक डाटालाई रोक्न सक्छ, सुझाव दिन्छ कि आर्थिक मन्दी सम्बन्धी उपलब्ध जानकारीले मुद्दाको सतहलाई मात्र खरोंच गर्छ।
कमजोर हुँदै गएको चिनियाँ अर्थतन्त्रले राष्ट्रपति सी जिनपिङको देशभित्र र विश्वव्यापी मञ्चमा ठूलो प्रभाव पार्ने सम्भावना छ। सीको संघर्षरत आर्थिक रणनीतिहरूबारे उनको प्रशासनका सदस्यहरूबीच असन्तुष्टि बढेको रिपोर्टहरू देखा परेका छन्। विश्लेषकहरूले तर्क गर्छन् कि बेइजिङको धेरै युवा बेरोजगारी तथ्याङ्कको प्रकाशन बन्द गर्ने निर्णयले ‘बजारको लागि हानिकारक साबित हुने मासिक रिमाइन्डर’ लाई बेवास्ता गर्ने प्रयास जस्तो देखिन्छ।
द वाल स्ट्रिट जर्नलको एक रिपोर्ट अनुसार चीनले हाल आर्थिक संकट निम्त्याउने सम्भावित ‘लेहम्यान मोमेन्ट’ को सामना गरिरहेको छ। चिनियाँ अर्थतन्त्रले स्थिरताको अनुभव गरिरहेको छ, युवा बेरोजगारीमा बृद्धिसँगै, र त्यहाँ घर निर्माणकर्ताहरूको ५ ट्रिलियन अमेरिकी डलर ऋणमा जोडिएको जोखिम छ। सम्भावित आपतकालीन उपायको रूपमा, बेइजिङले बैंकहरूले युआनलाई समर्थन गर्न र असफल बजारहरूलाई किनारा लगाउन स्टक र बैंक सम्पत्तिहरूको बिक्री बन्द गर्न आदेश दिएको छ। यससँगै सरकारले थप अपमान हुन नदिन आधिकारिक तथ्यांक सार्वजनिक नगर्ने निर्णय गरेको छ । उल्लेखनीय रूपमा, एनबिएस ले केही महिना अघि आफ्नो उपभोक्ता विश्वास सूचकांकको नियमित प्रकाशन बन्द गर्यो, मासिक अद्यावधिकहरूको तीन दशकभन्दा बढी समयबाट प्रस्थान गरेको चिन्ह लगाउँदै। आधिकारिक तथ्याङ्कले गत वर्षमा धेरै महिनाको स्थिरताको अवधि पछि उपभोक्ता मूल्यमा ०.३ प्रतिशतले गिरावट आएको संकेत गरेको छ ।
यसबाहेक, चीनको सम्पत्ति बजार, देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ३० प्रतिशत योगदान गर्ने क्षेत्र, पतनको किनारमा छ। चीनको सबैभन्दा ठूलो निजी घर जग्गा विकासकर्ता, कन्ट्री गार्डनले ‘निजी अनशोर बन्डमा भुक्तानी स्थगित गर्न’ अनुमति मागेको छ। बेइजिङले आर्थिक गतिविधिलाई बलियो बनाउने रणनीतिका रूपमा तीन महिनामा दोस्रो पटक प्रमुख ब्याजदर घटाएको छ। एनबीएसका प्रवक्ता फु लिङ्गुईले पत्रकार सम्मेलनमा भने, “यस अगस्टदेखि देशभरका युवा र अन्य उमेर समूहका लागि शहरी बेरोजगारी दरहरू निलम्बन गरिने छ।” यो कथनले चीन धेरै सुस्त विकासको युगमा प्रवेश गरिरहेको प्रमाण हो, प्रतिकूल जनसांख्यिकी र अमेरिका र उसका सहयोगीहरूसँगको फराकिलो विभाजनले गर्दा विदेशी लगानी र व्यापारलाई खतरामा पारेको छ। बैंक फर इन्टरनेशनल सेटलमेन्ट्सको तथ्याङ्क अनुसार चीनको कुल ऋण, जसमा विभिन्न तहका सरकारी र सरकारी स्वामित्वमा रहेका कम्पनीहरू समावेश छन्, सन् २०२२ सम्ममा देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको झण्डै ३०० प्रतिशतमा पुगेको छ, जुन अमेरिकी स्तरलाई उछिनेर २०० प्रतिशतभन्दा कम भयो ।
चीनको आधिकारिक तथ्याङ्कले जुलाईमा खुद्रा बिक्री बृद्धि सान्दर्भिक रूपमा न्यून रहेको देखाउँछ, मात्र २.५ प्रतिशत, ४.५ प्रतिशतको प्रक्षेपण पूरा गर्न असफल र जुनमा ३.१ प्रतिशतको वृद्धिभन्दा पनि कम थियो। चीनका स्थानीय सरकारहरूले बेइजिङको कडा ‘शून्य-कोविड’ उपायहरू लागू गर्दा आएको धेरै लागत बोके र अहिले ठूलो ऋणको बोझमा संघर्ष गरिरहेका छन्। केही अनुमानहरूले लगभग अमेरिकन डलर १० ट्रिलियनको ऋण सुझाव दिन्छ। निरन्तर आर्थिक चुनौतिहरूले चिनियाँ नेता सी जिनपिङको जीवनस्तर उकास्ने र आय असमानतालाई सम्बोधन गर्ने अभियान ‘साझा समृद्धि’ को लागि गरेको प्रयासलाई कमजोर बनाउने धम्की पनि दिन्छ।
चिनियाँ नेताहरूले ‘मुख्य डोमेनहरूमा लुकेका खतराहरू’को उपस्थितिको साथसाथै ‘उपन्यास कठिनाइहरू र चुनौतीहरू’सँग अर्थतन्त्रको मुठभेडको बारेमा चेतावनी दिएका छन्। एनबिएसको तथ्यांकले समग्र बेरोजगारी बढेको देखाउँछ जुन जुलाईमा ५.३ प्रतिशत पुगेको थियो जुन जुनमा ५.२ प्रतिशत थियो। यसबाहेक, औद्योगिक उत्पादनले अघिल्लो वर्षको तुलनामा जुलाईमा ३.७ प्रतिशतले वृद्धि देखाएको छ, जुन जुनमा देखिएको ४.४ प्रतिशतको वृद्धिबाट घटेको छ। फलस्वरूप, चीनले वर्षको लागि तोकिएको ५ प्रतिशत वृद्धि लक्ष्य हासिल गर्न अवरोधहरू सामना गर्न सक्छ।
यसबाहेक, चिनियाँ सामानहरूका लागि घटेको विदेशी भोक, भू-राजनीतिक तनावले व्यापारलाई नकारात्मक असर पारेको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई राष्ट्रबाट लगानी हटाउन प्रोत्साहित गरेको छ। जुलाई महिनामा चीनको निर्यात र आयात क्रमशः १४.५ प्रतिशत र १२.५ प्रतिशतले घटेको छ। यी तथ्याङ्कले चालु आर्थिक वर्षभित्र मुलुकको आर्थिक विस्तारमा थप सुस्तता आउने आशंका बढाएको छ । कम्युनिष्ट पार्टीको वैधानिकता निरन्तर आर्थिक समृद्धिमा निर्भर रहेकोले आर्थिक मन्दी चिनियाँ नेतृत्वका लागि चिन्ताको प्रमुख स्रोत हो। युवा बेरोजगारी, घट्दो निवृत्तिभरण, र चिकित्सा सेवाहरू घटाउने जस्ता युवा र वृद्ध जनसङ्ख्यालाई असर गर्ने चुनौतीहरूले चीन भित्र सामाजिक अशान्ति बढाउने सम्भावना राख्छन्। नेपालपाना
