सी जिनपिङको राजनीतिक सफाइका बाबजुद चीनमा भ्रष्टाचार काण्ड बढ्दै

चिनियाँ समाजले दशकौंदेखि सामना गरिरहेको एउटा महत्त्वपूर्ण चुनौती भनेको चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीपीसी)का केही प्रमुख सदस्यहरूबीचको भ्रष्टाचार हो। चिनियाँ समाज आफ्ना सरकारी संस्थाहरू, राज्यको स्वामित्वमा रहेका उद्यमहरू र पार्टी आफैंले नेतृत्व गरेको समाजका अन्य विभिन्न क्षेत्रहरूमा हुने भ्रष्ट कार्यहरूबाट निरन्तर समस्यामा परेको छ।

सरकारले भ्रष्टाचारलाई गम्भीर समस्याका रूपमा नियमित रूपमा स्वीकार गर्दै त्यसलाई नियन्त्रण गर्न विभिन्न भ्रष्टाचार विरोधी अभियान चलाए पनि त्यस्ता प्रथा दोहोरिन नदिनका लागि खासै पहल भएको छैन । २०१२ मा पार्टीका नवनियुक्त महासचिव सी जिनपिङले भ्रष्टाचारको खतरा र त्यसमा संलग्न अधिकारीहरू विरुद्ध आफ्नो राजनीतिक लडाइँको घोषणा गरेपछि पार्टीको भ्रष्टाचार विरोधी प्रयासले महत्त्वपूर्ण गति पायो।

उहाँको प्रशासनले त्यसबेलादेखि भ्रष्टाचारको विरुद्धमा व्यापक र उच्च प्रोफाइल अभियान सुरु गरेको छ, दुबै उच्च–पदाधिकारीहरू र तल्लो तहका कर्मचारीहरूलाई लक्षित गर्दै पार्टी कार्यकर्ता र सरकार दुवैमा हुने गल्तीहरूमाथि कारबाही गर्ने प्रयासमा। अभियानले त्यसबेलादेखि धेरै उच्च तहका केही अधिकारीहरू सहित धेरै अधिकारीहरूलाई अनुसन्धान र सजायको नेतृत्व गरेको छ ।

2012 देखि प्रमुख पार्टी सदस्यहरूको राजनीतिक शुद्धीकरणले धेरै विश्लेषकहरूलाई बो सिलाई र उनका स्पष्ट उत्तराधिकारी सन झेङ्काईको उच्च–प्रोफाइल केसहरू घेरिएको डरको भावनालाई ध्यानमा राख्दै भ्रष्टाचारको मुद्दा बिस्तारै कम हुने विश्वास गर्न प्रेरित गरेको थियो। यसबाहेक, झोउ योङकाङको मामलाले सी जिनपिङको भ्रष्टाचार विरोधी योजनाहरूलाई टोन सेट गर्यो जब नयाँ नेतृत्वको अभियान अन्तर्गत सर्वोच्च पदका अधिकारीहरू मध्ये एकलाई कारबाही गरियो ।

पोलिटब्युरो स्थायी समितिका पूर्व सदस्य र केन्द्रीय राजनीतिक तथा कानुनी मामिला आयोगको प्रमुखको पद सम्हालेका झोउलाई भ्रष्टाचार, घुसखोरी र शक्तिको दुरुपयोग गरेको अभियोगमा आजीवन कारावासको सजाय सुनाइएको थियो। पार्टीका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको मिथक जस्तो राजनीतिक सफाइले कार्यकर्ता भित्र केही हलचल पैदा ग¥यो र धेरैले सीको युगमा भ्रष्टाचार साँच्चै तल झर्ने कुरामा विश्वास गरे।

यद्यपि, विगत एक वर्षमा भएका घटनाहरूले पार्टीका धेरै राजनीतिक सरोकारवालाहरूको दुर्भाग्यपूर्ण चरित्रलाई फेरि दोहो¥याएको छ। प्रतिष्ठित पीपुल्स लिबरेशन आर्मीको रकेट फोर्स भित्रका प्रमुख सैन्य जनरल र अफिसरहरू विरुद्धको भयानक भ्रष्टाचार र जासुसी आरोपको हालैको घटनाले सि जिनपिङको भ्रष्टाचार विरोधी अभियानको असफलतालाई फेरि उजागर गरेको छ।

केन्द्रीय सैन्य आयोगको भ्रष्टाचार विरोधी इकाईले हाल विभागका प्रमुख ली युचाओ र उनको मातहतको टोली विरुद्धको आरोपको गम्भीरताबारे अनुसन्धान गरिरहेको छ। चीनमा खतरनाक समयमा रकेट फोर्सको नेतृत्वको संक्रमणले धेरैलाई विश्वास गर्न प्रेरित गरेको छ कि यो मुद्दा चीनको सैन्य एकाइहरू भित्रको सबै समयको सबैभन्दा भ्रष्ट केसहरू मध्ये एक हुन सक्छ। यसले केही विश्लेषकलाई यो प्रश्न पनि उब्जाएको छ कि भ्रष्टाचारप्रति सी जिनपिङको उच्च हातको दृष्टिकोणले, आफ्ना नजिकका सहयोगीहरूलाई सफा गर्ने हदसम्म पनि, सीपीसी भित्र व्यापक भ्रष्टाचारको विरुद्धमा कुनै राम्रो काम गरेको छ।

एकले तर्क गर्न सक्छ कि राजनीतिक रूपमा आफ्ना विपक्षीहरूलाई हटाउनु बाहेक, सीको भ्रष्टाचार विरोधी जुवाले वास्तवमा हासिल गर्न चाहेको सन्दर्भमा थोरै ठोस परिणामहरू उत्पादन गरेको छ। यसबाहेक, राष्ट्रिय पर्यवेक्षण आयोग (एनएससी) जस्ता भ्रष्टाचार विरोधी एजेन्सीहरूको स्थापनाले यसको विपरीत प्रभाव पारेको छ। भ्रष्टाचारको आरोपको प्रकृतिको बावजुद, पार्टीका सदस्यहरू राष्ट्रपति सी विरुद्ध असहमतिको डराउन थालेका छन्, जसले एनएससीलाई व्यापक अधिकार दिएर अनुसन्धान र अधिकारीहरूलाई जवाफदेही बनाउने तरिकाले आफ्नो तानाशाही प्रवृत्तिलाई फाइदा पुर्याएका छन्।

डरको यो परिणामात्मक फैलावट सधैं सीपीसीका सर्वोच्च नेताहरूलाई डराउने उद्देश्यले गरिएको थियो। त्यागिएको भ्रष्टाचार विरोधी अभियानले देश र पार्टीको सर्वोच्च निर्णय गर्ने निकाय पोलिटब्युरो र यसको स्थायी समितिसम्मका केही उच्च पदस्थ अधिकारीहरूलाई लक्षित गरेको छ।

नम्तिमा राज्यसम्म, सरकारी र पार्टी कर्तव्यहरू भित्र भ्रष्ट अभ्यासहरू कम गर्ने भन्दा टाढा, सी जिनपिङको रणनीतिले देशको लामो समयदेखिको दुर्व्यवहारको सामना गर्ने चुनौतीलाई पूंजीकृत गरेको छ र यसलाई राजनीतिक विरोधीहरूलाई हटाउने सन्दर्भमा आफ्नै फाइदामा परिणत गरेको छ। एक अर्थमा यो भन्न सुरक्षित हुन सक्छ कि भ्रष्टाचार विरोधी वाचाहरूको सी युगले कुनै न कुनै रूपमा भ्रष्ट तत्वहरूलाई उन्मूलन गर्ने अपेक्षाहरू पूरा गरेको छ, यद्यपि नेतासँग राजनीतिक रिस उठेको छ।