नेपालमा विदेशी गुप्तचर गतिविधि र सुरक्षा चुनौती बढेको दाबी, सीमा र धार्मिक संरचनामाथि निगरानीको प्रश्न

काठमाडौं २८ साउन

भारतसँग सीमा जोडिएको नेपालको सुनसरी जिल्लामा गत जुलाई २६ को रात भएको साम्प्रदायिक हिंसापछि पाकिस्तानको गुप्तचर संस्था ISIको कथित भूमिकाबारे प्रश्न उठ्न थालेका छन्। नेपालकै सुरक्षा तथा गुप्तचर निकायले गृह मन्त्रालयमा बुझाएको प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा विदेशी मौलानाहरूको गतिविधि तथा सीमावर्ती क्षेत्रमा हुनसक्ने सम्भावित सञ्जालबारे अनुसन्धान गर्न सिफारिस गरिएको दाबी गरिएको छ।

सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्ज क्षेत्रमा धार्मिक झण्डा र ठूलो आवाजमा DJ बजाएको विषयलाई लिएर दुई समुदायबीच सुरु भएको विवाद हिंसामा परिणत भएको थियो। स्थिति नियन्त्रणबाहिर गएपछि सुरक्षाकर्मीले गोली चलाउँदा एक जनाको मृत्यु भएको र केही व्यक्ति घाइते भएको बताइएको छ। त्यसपछि हिंसा अन्य क्षेत्रमा समेत फैलिँदा स्थानीय प्रशासनले कर्फ्यु आदेश जारी गरेको थियो।

प्राप्त दाबीअनुसार, गुप्तचर प्रतिवेदनमा पाकिस्तानी मूलका मौलाना मोहम्मद इलियास घुमन तथा काठमाडौंस्थित एक मस्जिदका इमाम मुफ्ती अबु बकर कासमीको सुनसरीमा भएको भनिएको उपस्थितिबारे समेत उल्लेख गरिएको छ। प्रतिवेदनमा केही विदेशी धार्मिक व्यक्तिहरूले भारतसँग सीमा जोडिएका संवेदनशील नेपाली जिल्लाहरूको भ्रमण गरेको आरोप लगाइएको छ।

तर, उनीहरूको भ्रमण वा उपस्थितिलाई सुनसरीमा भएको हिंसासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोड्ने आरोपको अहिलेसम्म आधिकारिक पुष्टि भएको छैन। त्यसैले यस्ता दाबीलाई अनुसन्धानबाट प्रमाणित हुन बाँकी रहेको विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।

यसबीच नेपालमा विदेशी आर्थिक सहयोग तथा सीमावर्ती क्षेत्रमा मस्जिद–मदरसा निर्माण र गतिविधिबारे पनि प्रश्न उठिरहेका छन्। सुरक्षा संवेदनशील क्षेत्रमा आउने विदेशी व्यक्ति, आर्थिक स्रोत तथा धार्मिक संस्थाको गतिविधिमाथि पारदर्शी र कानुनी निगरानी आवश्यक रहेको आवाजसमेत उठ्न थालेको छ।

भारतमा यसअघि सार्वजनिक भएका केही घटनामा नेपाली नागरिकमाथि ISIका लागि काम गरेको आरोप लागेको थियो। सन् २०२५ मा दिल्ली प्रहरीले नेपाली नागरिक प्रभात कुमार चौरसियालाई कथित ISI मोड्युलसँग सम्बन्धित आरोपमा पक्राउ गरेको थियो। भारतीय प्रहरीका अनुसार, उनीमार्फत भारतीय SIM कार्ड पाकिस्तान पठाइएको थियो र पठाइएका १६ मध्ये ११ वटा SIM पाकिस्तानमा सक्रिय रहेको दाबी गरिएको थियो।

सुनसरी घटनापछि नेपाल सरकारले छानबिनका लागि समिति गठन गरेको छ भने सुरक्षा व्यवस्था पनि कडा पारिएको छ। जुलाई ३१ सम्म सार्वजनिक भएका विवरणअनुसार हिंसामा कम्तीमा तीन जनाको मृत्यु र २५ जना घाइते भएका थिए।

त्यसैले सुनसरी हिंसामा ISIको कथित भूमिका, विदेशी धार्मिक समूहको गतिविधि तथा सम्भावित सीमापार सञ्जालबारे उठेका प्रश्नको वास्तविकता छानबिन पूरा भएपछि मात्र स्पष्ट हुने देखिन्छ। अहिलेका लागि यी विषयलाई आरोप र अनुसन्धानका दाबीका रूपमा मात्र लिनुपर्ने अवस्था छ। स्रोत: आज तक