सप्तरीको विष्णुपुरमा शिक्षक–कर्मचारी छनोट परीक्षा विवादमा, युवाहरूको विरोधपछि परीक्षा स्थगित

सप्तरी २३ असोज

सप्तरीको विष्णुपुर गाउँपालिकामा सामुदायिक विद्यालयका रिक्त शिक्षक तथा कर्मचारी पदपूर्तिका लागि सञ्चालन गर्न लागिएको छनोट परीक्षा विवादपछि स्थगित गरिएको छ। परीक्षाको निष्पक्षता, पारदर्शिता र आवश्यक समन्वयमाथि स्थानीय युवाहरूले प्रश्न उठाएपछि गाउँपालिकाले परीक्षा स्थगित गर्दै नयाँ मिति सार्वजनिक गरेको हो।

गाउँ कार्यपालिकाको कार्यालय, विष्णुपुरले जारी गरेको आधिकारिक सूचनाअनुसार २०८३ असोज २३ गते बिहान ९ बजे सञ्चालन गर्ने तय भएको परीक्षा परीक्षा समितिका संयोजक आकस्मिक रूपमा बाहिर जानुपर्ने भएकाले स्थगित गरिएको छ।

गाउँपालिकाले स्थगित परीक्षाको नयाँ मिति २०८३ असोज २६ गते बिहान ९ बजे निर्धारण गरेको छ। उक्त परीक्षा विष्णुपुर गाउँपालिका–७ स्थित श्री जनता आधारभूत विद्यालय, विष्णुपुर कट्टीमा सञ्चालन हुने जानकारी सम्बन्धित विद्यालयलाई गराइएको छ। सूचनामा सदस्यसचिव रामेन्द्रनाथ यादवको हस्ताक्षर रहेको छ।

युवाहरूको विरोधपछि परीक्षा प्रक्रियामाथि बहस

गाउँपालिकाअन्तर्गतका सामुदायिक विद्यालयमा रिक्त रहेका शिक्षक तथा कर्मचारी पदमा नियुक्तिका लागि प्रकाशित विज्ञापनअनुसार परीक्षा सञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको थियो। तर परीक्षाको प्रक्रिया पारदर्शी बनाउनुपर्ने, उम्मेदवारलाई समयमै पर्याप्त सूचना उपलब्ध गराउनुपर्ने र छनोट निष्पक्ष हुनुपर्ने मागसहित स्थानीय युवाहरूले विरोध जनाएका थिए।

युवाहरूले शिक्षा संयोजक तथा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतजस्ता जिम्मेवार पदाधिकारीको उपस्थितिबिना परीक्षा सञ्चालन गर्न खोजिएको र स्थानीय उम्मेदवारले पर्याप्त जानकारी नपाएको भन्दै आपत्ति जनाएका थिए। उनीहरूले शिक्षक तथा कर्मचारी नियुक्तिमा राजनीतिक प्रभाव, पहुँच र भनसुनभन्दा योग्यता, क्षमता तथा प्रतिस्पर्धालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने माग गरेका छन्।

स्थगितको सूचना आयो, तर उठेका प्रश्नको जवाफ खोइ?

गाउँपालिकाले परीक्षा स्थगित गर्नुको कारण परीक्षा समितिका संयोजक आकस्मिक रूपमा बाहिर जानुपर्ने अवस्थालाई उल्लेख गरेको छ। यद्यपि युवाहरूले उठाएका पारदर्शिता, सूचना प्रवाह र प्रशासनिक समन्वयसम्बन्धी प्रश्नबारे गाउँपालिकाले छुट्टै स्पष्ट जवाफ दिएको छ वा छैन भन्ने विषय खुल्न बाँकी छ।

परीक्षा स्थगित हुनु मात्रै नियुक्ति प्रक्रियामा अनियमितता भएको प्रमाण होइन। तर सार्वजनिक पदमा नियुक्तिको प्रक्रियामाथि प्रश्न उठेपछि सम्बन्धित निकायले तथ्यसहित जवाफ दिनु र छनोट प्रणालीप्रति उम्मेदवार तथा नागरिकको विश्वास कायम गर्नु आवश्यक हुन्छ।

योग्यता कि पहुँच? निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाको मागशिक्षक तथा कर्मचारी छनोट विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर र प्रशासनिक विश्वसनीयतासँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो। त्यसैले विज्ञापनका सर्त, आवश्यक शैक्षिक योग्यता, परीक्षा सञ्चालनको जिम्मेवारी, मूल्याङ्कन विधि र नतिजा प्रकाशनसम्बन्धी व्यवस्था स्पष्ट हुनुपर्ने सरोकारवालाहरूको माग छ।

सबै उम्मेदवारलाई समान सूचना उपलब्ध गराउने, निर्धारित मापदण्डअनुसार परीक्षा सञ्चालन गर्ने र छनोटको नतिजा पारदर्शी रूपमा सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था भएमा विवाद न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ। सार्वजनिक पदपूर्तिमा समान अवसर र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नु स्थानीय सरकारको दायित्वसमेत हो।

असोज २६ को परीक्षाले गाउँपालिकाको विश्वसनीयता जाँच्नेपरीक्षा स्थगित भएपछि अब असोज २६ गते निर्धारित समयमा परीक्षा निष्पक्ष रूपमा सञ्चालन हुन्छ कि हुँदैन भन्ने चासो बढेको छ। गाउँपालिकाले उठेका प्रश्नको स्पष्ट सम्बोधन गर्दै परीक्षासम्बन्धी आवश्यक विवरण सबै उम्मेदवारको पहुँचमा पुर्‍याउनुपर्ने देखिन्छ।

शिक्षक तथा कर्मचारी नियुक्तिजस्तो संवेदनशील विषयमा विवाद उत्पन्न भएपछि सम्बन्धित निकायले प्रक्रिया थप विश्वसनीय बनाउनु आवश्यक हुन्छ। परीक्षा समितिको भूमिका, सूचना प्रवाह, प्रशासनिक समन्वय र छनोटका मापदण्डबारे स्पष्टता कायम गर्न सकेमा मात्रै उम्मेदवारको विश्वास बलियो बन्न सक्छ।

अब मुख्य प्रश्न—विष्णुपुर गाउँपालिकाले शिक्षक तथा कर्मचारी छनोटलाई पहुँच र भनसुनको आशंकाबाट मुक्त गर्दै योग्यता, निष्पक्षता र पारदर्शिताका आधारमा सम्पन्न गर्न सक्छ कि सक्दैन? यसको जवाफ असोज २६ गते हुने परीक्षा र त्यसपछिको छनोट प्रक्रियाले दिनेछ।