सरकारले तोकेको मूल्यभन्दा सस्तोमा धान बिक्री गर्न बाध्य किसान, कटहरियामा प्रतिक्विन्टल २६ सयमै खरिद

प्रेमचन्द्र झा/असोज ३१ रौतहट 

सरकारले मोटा धानको समर्थन मूल्य प्रतिक्विन्टल ३ हजार ६६० रुपैयाँ निर्धारण गरे पनि रौतहटका किसानले त्यसअनुसार मूल्य पाउन सकेका छैनन्। कटहरिया नगरपालिकासहित आसपासका क्षेत्रमा व्यापारीहरूले किसानबाट प्रतिक्विन्टल २ हजार ५०० देखि २ हजार ६०० रुपैयाँसम्ममा धान खरिद गरिरहेको भन्दै किसानले गुनासो गरेका छन्।

सरकारले निर्धारण गरेको समर्थन मूल्य र बजारमा व्यापारीले उपलब्ध गराइरहेको मूल्यबीच प्रतिक्विन्टल १ हजार ६० देखि १ हजार १६० रुपैयाँसम्मको अन्तर देखिएको छ। यसले धान उत्पादनका लागि बीउ, मल, सिँचाइ, मजदुरी तथा खेतीपातीमा लगानी गरेका किसानलाई आर्थिक रूपमा थप दबाबमा पारेको छ।

सरकारले किसानको उत्पादनलाई उचित मूल्य दिलाउने उद्देश्यले समर्थन मूल्य निर्धारण गर्ने गरे पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन नहुँदा किसानले अपेक्षित लाभ लिन नसकेको स्थानीयवासीको भनाइ छ। सरकारी मूल्य कागजमै सीमित रहने र किसानले बाध्यतावश कम मूल्यमा धान बिक्री गर्नुपर्ने अवस्था अन्त्य हुनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

स्थानीयवासीले सरकारले तोकेको मूल्यमा धान खरिद गर्ने व्यवस्था प्रभावकारी बनाउन, किसानलाई उचित मूल्यबाट वञ्चित गर्ने कार्यको अनुगमन गर्न तथा नियमविपरीत कारोबार भएको पाइएमा सम्बन्धित निकायले कानुनअनुसार कारबाही गर्न माग गरेका छन्।

धान बिक्री गरेर घरखर्च चलाउने, ऋण तिर्ने र आगामी खेतीका लागि आवश्यक सामग्री जुटाउने किसानलाई बजार मूल्यमा आएको गिरावटले प्रत्यक्ष असर पार्ने गरेको छ। उत्पादन लागत बढिरहेको अवस्थामा अपेक्षाभन्दा निकै कम मूल्यमा धान बेच्नुपर्दा किसानको आम्दानी घट्ने र कृषि पेसाप्रति निराशा बढ्ने जोखिमसमेत देखिएको छ।

यस विषयमा किसानको पक्षमा आवाज उठाउनुपर्ने जनप्रतिनिधि तथा सम्बन्धित निकायको भूमिकामाथि पनि स्थानीयवासीले प्रश्न उठाएका छन्। जनताको सेवा र किसानको हितका लागि काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनेहरू किसानले उचित मूल्य नपाएको विषयमा किन मौन छन् भन्दै उनीहरूले प्रश्न गरेका छन्।

सरकारले समर्थन मूल्य निर्धारण गरेपछि त्यसको कार्यान्वयनका लागि आवश्यक खरिद व्यवस्था, बजार अनुगमन र किसानलाई जानकारी दिने कामसमेत प्रभावकारी बनाउनुपर्ने स्थानीयवासीको भनाइ छ।

समर्थन मूल्य घोषणा गर्नु मात्रै पर्याप्त नहुने भन्दै उनीहरूले किसानले व्यवहारमै त्यसको लाभ पाउने व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन्।

कटहरियाका किसानले बिक्री गरेको धानको परिमाण, गुणस्तर, ओसिलोपन तथा बजारको अवस्थाअनुसार मूल्यमा केही फरक पर्न सक्ने भए पनि सरकारले निर्धारण गरेको समर्थन मूल्य र स्थानीय बजारमा कायम खरिद मूल्यबीचको ठूलो अन्तरबारे सम्बन्धित निकायले छानबिन गर्नुपर्ने माग उठेको छ।

अब सम्बन्धित कृषि कार्यालय, स्थानीय तह तथा अन्य सरोकारवाला निकायले कटहरियामा धान खरिदको वास्तविक अवस्था अनुगमन गरी किसानले उचित मूल्य पाउने वातावरण बनाउनुपर्ने देखिएको छ।

किसानले सरकारी समर्थन मूल्यमा धान बिक्री गर्न पाउने सुनिश्चितता कसरी गर्ने र कम मूल्यमा खरिद भइरहेको गुनासो सम्बोधन गर्न के कदम चाल्ने भन्ने विषयमा सम्बन्धित निकायको स्पष्ट जवाफ आवश्यक छ।